मंगलबार , असोज १३, २०७७

कहालीलाग्दो नेपाली अर्थतन्त्र

कहालीलाग्दो नेपाली अर्थतन्त्र

२५ भदौ, काठमाडौं । कोरोना कहरले विश्व अर्थतन्त्रलाई संकुचित तुल्याएको छ । विश्व बैंकले हालै गरेको प्रक्षेपण अनुसार, आगामी वर्ष विश्व अर्थतन्त्रमा ५ प्रतिशतले संकुचन आउने अनुमान गरिएको छ । अर्थतन्त्रमा देखापरेको यो दूरावस्थाले दोस्रो विश्वयुद्धपछिको झल्को दिएको छ ।

यसको प्रभाव नेपाली अर्थतन्त्रमा समेत नराम्रो पर्ने संकेत मिलिसकेको छ । सरकारले उचित समयमा संबोधन गर्न सकेन भने कोरोनाले नेपाली अर्थतन्त्रलाई नसोचेको प्रभाव पार्न सक्छ । नेपाल सरकारले चैत ११ देखि साउन ७ गतेसम्म गरेको लकडाउनको प्रभाव कस्तो रह्यो ? त्यसको अध्ययन गरेपछि मात्रै समग्र अर्थतन्त्रको सम्भावित चित्र आंकलन गर्न सकिन्छ ।
लकडाउनका बेला अर्थतन्त्र चलायमान हुन पाएन । जसले गर्दा सर्वसाधारणको कमाई ठप्पै भयो । श्रमिक वर्गले दुई छाकसमेत खान नपाएको अवस्था छ । अहिले पनि खाने जोहो गर्नकै लागि दैनिक हजारौं नेपाली भारततिर गईरहेका छन् ।

कोरोना कहरका कारण नेपालको अर्थतन्त्रबारे विश्व बैंकले चिन्ता प्रकट गरेको छ । बैंकले गरेको प्रक्षेपण अनुसार, कोभिड–१९ ले नेपालको समग्र अर्थतन्त्र गएको ४० वर्ष यताकै सबैभन्दा खराब हुने छ । यसैगरी एशियाली विकास बैंकले समेत नेपालको अर्थतन्त्रबारे प्रक्षेपण गरेको छ । कुल ३८ खर्बको नेपाली अर्थतन्त्रलाई कोभिडले नराम्रो असर पार्ने उसको अनुमान रहेको छ । यसबाट नेपाली अर्थतन्त्रलाई बहुआयामिक प्रभाव पार्ने आंकलन एडीबीले समेत गरेको छ । नेपालमा एक दिन सबै आर्थिक गतिविधि ठप्प हुँदा झण्डै १० अर्बको क्षति हुने अनुमान उसको रहेको छ । उत्पादन, उपभोग र वितरण प्रक्रिया प्रभावित भएकाले त्यसले अर्थतन्त्रमा मन्दी छाउने छ ।

भर्खरै सरकारले गरेको अध्ययन अनुसार, कोरोनाकै कारण नेपालबाट झण्डै डेढ लाख साना व्यवसाय सधैंका लागि बन्द भएका छन् । त्यसको सोझो असर अर्थतन्त्रमा पर्नेछ । यस्तै नेपाल राष्ट्र बैंकले गरेको अध्ययन अनुसार, यसै अवधिमा करिब २५ प्रतिशतले रोजगारी गुमाएका छन् । त्यसको सिधा असर अर्थव्यवस्थामा पर्ने हो । आउने वर्ष गरिबी र बेरोजगारी अझै चुलिने आंकलन गर्न सकिन्छ ।

कोरोनाकै कारण सरकारले उठाउने राजश्वमा समेत प्रभाव परेको छ । नियमित उठ्ने राजश्व घटिरहेको छ । तर सरकारको साधारण खर्च भने उस्तै छ । बरु कोरोनाकै कारण खर्च बढेको छ । कर्मचारीलाई तलब ख्वाउनै मुश्किल हुने अवस्था आएपछि सरकारले आन्तरिक ऋण लिनुपर्ने अवस्था छ । तर सरकारले भने बडो गज्जबको आर्थिक प्रगतिको लक्ष्य निर्धारण गरेको छ । अर्थमन्त्रालयले आउने वर्ष नेपालमा ७ प्रतिशतले बृद्धि हासिल हुने अनुमान गरेको छ । जबकी कोरोनाले सबै क्षेत्र तहसनहस भएको छ ।

लामो लकडाउन र निषेधाज्ञाले गर्दा नेपालमा १ प्रतिशतको मात्रै आर्थिक बृद्धि हासिल हुने अनुमान एडीबीले गरेको छ । यसै अवधिमा मूल्यबृद्धि ४० प्रतिशतसम्मले भएको तथ्याङ्क सार्वजनिक भएको छ । साथै, गरिबी पनि १८ बाट बढेर ३० प्रतिशत पुग्ने आंकलन एडीबीले गरेको छ । आर्थिक गतिविधिलाई चलायमान बनाउन नेपाल राष्ट्र बैंकले मौद्रिक नीतिमार्फत पुनर्कर्जा कोष स्थापना गरेको छ । कुल १ खर्बको उक्त कोषलाई चलायमान बनाई अर्थतन्त्रलाई रिकभरी गर्न राष्ट्र बैंकले प्रयास गर्ने देखिएको छ । तर त्यति पुँजीले समग्र अर्थतन्त्रलाई नयाँ उर्जा दिन सम्भव देखिंदैन ।

नेपालमा कम्युनिष्ट पार्टीको दुई तिहाई समर्थन प्राप्त सरकार अस्तित्वमा छ । तर उसले समग्र अर्थतन्त्रलाई उचाल्न सकेन । बरु अर्थतन्त्रलाई अझै धराशायी बनाउनेतिर सरकारको ध्यान केन्द्रित देखिएको छ । सरकारले राष्ट्रिय पुँजीको निर्माण गर्न सकेन । बरु दलाल पुँजीपतिकै बोलबाला छ । जसले गर्दा अर्थतन्त्रमा परनिर्भरता बढ्दो छ । नातावाद , कृपावाद र बिचौलियालाई सरकारले सबैभन्दा बढी महत्व दिएको छ । फलतः नेपालीले समृद्धि र सुखको अनुभूति गर्न पाएनन् । यो केवल नारामा सीमित भएको छ ।

देशमा कुल बेरुजु रकम सात खर्ब नाघिसकेको छ । सरकारी निकायबाट हुने अनियमितता र भ्रष्टाचारले सीमा नाघेको छ ।
कोरोनाकै कारण अर्थतन्त्रको मेरुदण्डका रुपमा रहेको रेमिट्यान्स खस्केको छ । एक अध्ययन अनुसार, नेपालको कुल घरधुरी मध्ये ५६ प्रतिशतमा रेमिट्यान्स जाने गरेको छ । यसको अर्थ ठूलो मात्रामा नेपालीको घर रेमिट्यान्सले नै चलेको छ तर अब त्यो पनि खस्कने अवस्था छ । विदेशबाट वार्षिक ९ खर्ब रुपैयाँ नेपाल भित्रने गरेको हिजोको अवस्था अहिले खस्किएको छ । धेरैले रोजगारी गुमाएका छन् । बचेखुचेको पनि आम्दानी घटेको छ । त्यसको सिधा प्रभाव नेपाली अर्थतन्त्रलाई नै पर्ने हो । भारतमा मात्रै झण्डै १२ लाख नेपाली कार्यरत छन् । उनीहरुले नेपालमा वर्सेनि झण्डै २ खर्ब रुपैयाँ पठाउने गरेका थिए । तर अहिले धेरै मानिस स्वदेश फर्केको अवस्था छ ।

सरकारले काम नपाएर फर्केका नेपालीलाई स्वदेशमै उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगाउन सकेन । त्यसैले फेरि पनि धेरै नेपाली युवा विदेश जान तम्सिनुपरेको छ । तर अब विदेश जानेले पहिला जस्तो आम्दानी गर्न सक्ने अवस्था छैन । एक त काम नै घटेको छ, अर्काे कोरोनाको संत्राश पनि उस्तै छ । त्यसको प्रभाव रेमिट्यान्समा नपर्ने कुरै भएन ।

समग्रमा हेर्दा नेपालको लागि आउने वर्ष ठूलै संकट लिएर आउनेवाला छ । खासगरी अर्थतन्त्रमा पर्ने कुप्रभावले समग्र राजनीति र सामाजिक सम्बन्धलाई समेत नराम्ररी धक्का दिने अवस्था छ । त्यसैले सरकारले समयमै यसलाई संवोधन गर्ने गरी विशेष प्याकेज ल्याउनु पर्छ । तर ओली सरकारको कार्यशैली र व्यवहार हेर्दा त्यसको कुनै गुञ्जायस देखिंदैन ।

 

प्रतिक्रिया

पढ्न लाग्ने समय : 1 मिनेट

सम्बन्धित समाचार

नेपालबहस ट्रेन्डिङ

लोकप्रिय

आज २०७७ असोज १३ गते मंगलबारको राशिफल आज २०७७ असोज १३ गते मंगलबारको राशिफल ९ घण्टा पहिले
इरानमा कोरोना महामारीको तेस्रो चरण शुरु, ३२ प्रान्त खतरापूर्ण क्षेत्र घोषित इरानमा कोरोना महामारीको तेस्रो चरण शुरु, ३२ प्रान्त खतरापूर्ण क्षेत्र घोषित २० घण्टा पहिले
नेटवर्किङमा संलग्न २५ कम्पनी र ५० जना पक्राउ गर्न सिआइबीलाई पत्र नेटवर्किङमा संलग्न २५ कम्पनी र ५० जना पक्राउ गर्न सिआइबीलाई पत्र १८ घण्टा पहिले
राक्षसी बाबु : जसले १० बर्षदेखि आमाकै अगाडी छोरीलाई बलात्कार गरिरहे ! राक्षसी बाबु : जसले १० बर्षदेखि आमाकै अगाडी छोरीलाई बलात्कार गरिरहे ! २२ घण्टा पहिले
प्रदेश प्रहरी प्रमुख अर्याल संक्रमण मुक्त प्रदेश प्रहरी प्रमुख अर्याल संक्रमण मुक्त २१ घण्टा पहिले
कैदीबन्दीमा संक्रमण देखिएपछि कारागारभित्रै आइसोलेसन कैदीबन्दीमा संक्रमण देखिएपछि कारागारभित्रै आइसोलेसन २१ घण्टा पहिले
सहकारीको करोडौं ठगीका दोषी अग्रवाल नक्कली नम्बर प्लेटका गाडीसहित पक्राउ सहकारीको करोडौं ठगीका दोषी अग्रवाल नक्कली नम्बर प्लेटका गाडीसहित पक्राउ २० घण्टा पहिले
पीसीआर परीक्षणका लागि बाध्य नपार्न सरकारको आग्रह पीसीआर परीक्षणका लागि बाध्य नपार्न सरकारको आग्रह २३ घण्टा पहिले
नेपाल लाईफमा बीमा गर्न पूर्व हेर्नेपर्ने तथ्य, अर्बौको दावी भुक्तानी हुन बाँकी नेपाल लाईफमा बीमा गर्न पूर्व हेर्नेपर्ने तथ्य, अर्बौको दावी भुक्तानी हुन बाँकी ४ हप्ता पहिले
स्वास्थ्य सामाग्री सप्लाईमा अर्को ओम्नीको जन्म ! विध ल्यावको पीसीआर परीक्षण नै शंकास्पद ? स्वास्थ्य सामाग्री सप्लाईमा अर्को ओम्नीको जन्म ! विध ल्यावको पीसीआर परीक्षण नै शंकास्पद ? २ हप्ता पहिले
आयल निगममा १८ अर्ब झ्वाम पार्ने डरलाग्दो सेटिङ, माफियाहरु सक्रिय आयल निगममा १८ अर्ब झ्वाम पार्ने डरलाग्दो सेटिङ, माफियाहरु सक्रिय २ हप्ता पहिले
पोखरा महानगरपालिकामा करोडौं भ्रष्टाचार, घुस खाने मेयर जिसी, दोष कर्मचारीलाई ! पोखरा महानगरपालिकामा करोडौं भ्रष्टाचार, घुस खाने मेयर जिसी, दोष कर्मचारीलाई ! ३ हप्ता पहिले
सरुवा भएर जाने बेला मृत भेटिए सई ध्रुव रावल सरुवा भएर जाने बेला मृत भेटिए सई ध्रुव रावल ४ दिन पहिले
बजारमा बुलिस संकेत आउँदा, हाईड्रोपावरका शेयरधनीले के कुरामा विशेष ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ ? बजारमा बुलिस संकेत आउँदा, हाईड्रोपावरका शेयरधनीले के कुरामा विशेष ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ ? २ हप्ता पहिले
के बजार प्रतिरोध क्षेत्रमा छ ? के बजार प्रतिरोध क्षेत्रमा छ ? २ हप्ता पहिले
वडाध्यक्ष अधिकारीले घटना गुपचुप पार्न खोजेपछि श्रीमती क्रियाकाजमा बसेर न्याय माग्दै वडाध्यक्ष अधिकारीले घटना गुपचुप पार्न खोजेपछि श्रीमती क्रियाकाजमा बसेर न्याय माग्दै २ हप्ता पहिले