मंगलबार , फागुण २५, २०७७

हिउँचितुवा जोगाउन घरपालुवा जनावरको बीमा

हिउँचितुवा जोगाउन घरपालुवा जनावरको बीमा

१२ माघ, डोल्पा ।  शे-फोक्सुन्डो राष्ट्रिय निकुञ्जबाट गाउँ छिर्ने हिउँचितुवाले डोल्पाको साल्दाङका किसान दोर्जे छिरिङ गुरुङका बर्सेनि १०-१२ वटा भेडाबाख्रा र च्याङ्ग्रा मार्ने गरेको छ। विगतमा आफूले पालेका भेडाबाख्रा र च्याङ्ग्रा मारिँदा आफूले ठूलो हानि बेहोर्नुपरेको गुनासो गर्ने उनी अब भने उचित क्षतिपूर्ति पाइने आशामा छन्।

 दुर्लभ वन्यजन्तु हिउँचितुवा जोगाउन निकुञ्जको मध्यवर्ती क्षेत्रका १ हजार ५०० घरधुरीका झन्डै २५ हजार घरपालुवा जनावरको बीमा गर्न सुरु गरिएको निकुञ्जले जनाएको छ। पशु बीमा गरेपछि आफूले पालेका पशुचौपाया हिउँ चितुवाले मारिदिएमा दोर्जेजस्ता धेरै किसानले क्षतिपूर्तिस्वरूप बजार मूल्यकै हाराहारीमा रकम पाउनेछन्।

Kumari Bank 300x290 new
Global IME Bank new
Nepal Life Insurance

हिउँचितुवाको मुख्य वासस्थान मानिएका डोल्पाको साल्दाङ, भिजेर, धो, फोक्सुन्डो र डोल्फु क्षेत्रका बासिन्दाको आम्दानीको प्रमुख स्रोत नै चौँरी, भेडाबाख्रा, च्याङ्ग्रा हुन्। त्यसैले निकुञ्जभित्र पर्ने २४ वटा गाउँका प्रत्येक किसानले सरदर ५०-६० देखि १५०-२०० वटासम्म भेडाबाख्रा र च्याङ्ग्रा पालेका छन्।

चराउन वनमा लगेको बेला र राति खोरमै आएर हिउँचितुवाले आफ्ना पशुको सिकार गर्ने उनीहरूको भनाइ छ। हिउँचितुवाले ठूलो क्षति गर्दा समेत विगतमा एक रुपैयाँ पनि राहत नपाएको दाबी गर्ने किसान पशु बीमाबाट क्षतिपूर्ति पाइने भएपछि धेरै खुसी र उत्साहित छन् । पशुचौपाया मारेको रिसमा लुकीछिपी कसैले हिउँचितुवालाई नोक्सानी गर्न सक्ने भए पनि अब भने त्यस्तो नदोहोरिने फुर्वा साङ्मो गुरुङ बताउँछिन् ।

 हिउँचितुवाले विशेषगरी जाडो महिनामा किसानले पालेका घरपालुवा जनावर बढी मार्ने गर्छ। किसान दोर्जे छिरिङ गुरुङका अनुसार खोरभित्र पसेर हिउँचितुवाले एउटै किसानको एकै रातमा ३०-३५ वटासम्म च्याङ्ग्रा मारेको छ। समुदायमा आधारित पशु बीमाले एकातिर त्यस्ता किसानको घाउमा मलमपट्टी लगाउन सघाउने र अर्कातिर हिउँचितुवा जोगाउन पनि सहयोग पुग्ने अपेक्षा निकुञ्जको छ।

आफूले पालेका जनावर मारेको बदलामा हिउँचितुवालाई पनि हानि पुर्‍याउने प्रवृत्तिलाई पशु बीमाले निरुत्साहित गर्ने निकुञ्जका निमित्त प्रमुख संरक्षण अधिकृत सरोजमणि पौडेलले ठानेका छन् ।

 वन्यजन्तुबाट हुने क्षतिसम्बन्धी राहत निर्देशिकाअनुसार थोरै मात्र राहत पाइरहेका किसानले अब राहत र बीमाबाट बजार मूल्यकै हाराहारीमा रकम पाउनेछन्। पशु बीमाको लागि विश्व वन्यजन्तु कोष ‘डब्ल्यूडब्ल्यूएफ’ नेपालले एक करोड ६० लाख रुपैयाँको कोष स्थापना गरेको निमित्त प्रमुख संरक्षण अधिकृत पौडेलले बताए।

तीन वर्षसम्म हिउँचितुवाले क्षति नगरे आफूले प्रिमियमस्वरूप तिरेको रकम किसानले फिर्ता पाउनेछन्। हिउँचितुवा जोगाउन गठन गरिएका पाँचवटा संरक्षण समितिमार्फत् शे(फोक्सुन्डो राष्ट्रिय निकुञ्जले पशु बीमा कार्यक्रम कार्यान्वयन गरेको छ।

द्वन्द्व घटाउने र आयस्रोत जोगाउने

 हिउँचितुवा संरक्षणमा लागि समुदायमा आधारित पशु बीमा कार्यक्रम निकै प्रभावकारी हुने आशा डब्ल्यूडब्ल्यूएफ नेपालले गरेको छ ।डब्ल्यूडब्ल्यूएफ नेपाल डोल्पामा कार्यरत चन्द्रजङ्ग हमाल पशु बीमाले किसान तथा हिउँचितुवाबीच विद्यमान द्वन्द्व घटाउन र किसानको आयआर्जनको स्रोत पनि जोगाउन सहयोग गर्ने विश्वास व्यक्त गर्छन्।

निकुञ्जका अनुसार समुदायले नै सञ्चालन र व्यस्थापन गरेको हुनाले किसानले बिनाझन्झट सहज रूपमा पशु बीमाको रकम पाउनेछन्।
अहिले राष्ट्रिय निकुञ्जमा हिउँचितुवाको सङ्ख्या बढेको अनुमान गरिएको छ ।

निकुञ्जले विभिन्न ठाउँमा ३०० वटा क्यामरा जडान गरेर हिउँचितुवा तथा अन्य दुर्लभ वन्यजन्तुको निगरानी गरिरहेको छ। दुईवटा हिउँचितुवामा ‘रेडियो कलर’ जडान गरेको निकुञ्जले आउँदो चैत्र महिनामा फेरि थप दुईवटा हिउँचितुवामा तिनको गतिविधि निगरानी गर्न रेडियो कलर जडान गर्न लागेको छ ।

पोहोरदेखि निकुञ्जले पशु बीमाको साथै चोरीसिकार नियन्त्रण, जनचेतनामूलक अभियानलगायतका काम थालेकोमा किसानहरू खुसी देखिन्छन्।चोरीसिकार नियन्त्रण गर्न कडाइ गरिएपछि पछिल्लो समय हिउँचितुवाको मुख्य आहारा मानिने नाउरजस्ता वन्यजन्तुको सङ्ख्या पनि उल्लेख्य रूपमा वृद्धि उनीहरू बताउँछन्। बीबीसी

प्रतिक्रिया

सम्बन्धित समाचार

नेपालबहस ट्रेन्डिङ

लोकप्रिय

ओलीले डाके मन्त्रिपरिषदको बैठक ओलीले डाके मन्त्रिपरिषदको बैठक २ घण्टा पहिले
विश्वविद्यालयका निर्देशकसहित चार उपप्राध्यापकको संयुक्त राजीनामा विश्वविद्यालयका निर्देशकसहित चार उपप्राध्यापकको संयुक्त राजीनामा ४ घण्टा पहिले
तयारी नपुगेकाले एमालेको सचिवालय बैठक स्थगित तयारी नपुगेकाले एमालेको सचिवालय बैठक स्थगित ४ घण्टा पहिले
धितोपत्र बोर्डले दियो अरुण भ्याली हाइड्रोपावरलाई हकप्रद शेयर निष्कासन गर्न अनुमति धितोपत्र बोर्डले दियो अरुण भ्याली हाइड्रोपावरलाई हकप्रद शेयर निष्कासन गर्न अनुमति ३९ मिनेट पहिले
वामदेवले एकता अभियानलाई सशक्त ढंगले अघि बढाउने वामदेवले एकता अभियानलाई सशक्त ढंगले अघि बढाउने १७ घण्टा पहिले
पार्टी एकता गर्दाको समयमा ढंग नपुग्दा समस्या : पोखरेल पार्टी एकता गर्दाको समयमा ढंग नपुग्दा समस्या : पोखरेल १७ घण्टा पहिले
हुम्लामा निरन्तर हिमपात, हवाई उडान अवरुद्ध हुम्लामा निरन्तर हिमपात, हवाई उडान अवरुद्ध १८ घण्टा पहिले
कांग्रेसको “रेक्टोफीटीङ” गर्दै डा. शेखर, फागुन २५ गते दमकमा वृहत् कार्यकर्ता भेला कांग्रेसको “रेक्टोफीटीङ” गर्दै डा. शेखर, फागुन २५ गते दमकमा वृहत् कार्यकर्ता भेला २३ घण्टा पहिले
पेरिसडाडाँमा प्रचण्ड–माधव समूहकाे स्थायी कमिटी बैठक जारी पेरिसडाडाँमा प्रचण्ड–माधव समूहकाे स्थायी कमिटी बैठक जारी ६ दिन पहिले
धनकुटाकी संक्रमित महिलाको धरानमा मृत्यु धनकुटाकी संक्रमित महिलाको धरानमा मृत्यु २ दिन पहिले
भट्टराई कुलवंश प्रतिष्ठान दमक नगर समितिको आठौं नगर अधिवेशन सम्पन्न भट्टराई कुलवंश प्रतिष्ठान दमक नगर समितिको आठौं नगर अधिवेशन सम्पन्न २ दिन पहिले
नगरपालिकाका कर्मचारीमाथि हातपात, कुटपिट गर्नेलाई पक्राउ गर्न प्रहरीकाे आनाकानी ! नगरपालिकाका कर्मचारीमाथि हातपात, कुटपिट गर्नेलाई पक्राउ गर्न प्रहरीकाे आनाकानी ! ४ घण्टा पहिले
शेयरबजारमा डिम्याट खाताको संख्या ३१ लाख नाघ्यो, यस्तो छ डिम्याटको महत्व ? शेयरबजारमा डिम्याट खाताको संख्या ३१ लाख नाघ्यो, यस्तो छ डिम्याटको महत्व ? ७ घण्टा पहिले
आजदेखि ज्योति लाइफको ६६ लाख कित्ता आईपीओ बिक्री खुल्ला (विवरणसहित) आजदेखि ज्योति लाइफको ६६ लाख कित्ता आईपीओ बिक्री खुल्ला (विवरणसहित) ४ दिन पहिले
आज थप ८९ जना कोरोना संक्रमित थपिए आज थप ८९ जना कोरोना संक्रमित थपिए २१ घण्टा पहिले
नारी दिवसमा पूर्व कप्तान निरु थापा सम्मानित नारी दिवसमा पूर्व कप्तान निरु थापा सम्मानित १ दिन पहिले