सोमबार , असोज १२, २०७७

युद्दकथा- युद्द तीर्थ

युद्दकथा- युद्द तीर्थ
सांल्दाई लत्रिदै रहे आफ्नाे बाटाे । उनकाे बैशाखी र आशाले उनलाई हिंडाई रह्याे अनवरत । दैलेखकाे नाैमुलेदेखि राेल्पाकाे थवाङ्सम्म पुग्न सांल्दाईले नाै रातकाे बाटाे काटे । आज नवाैं दिनकाे साँझ, थवाङकाे हरियाे लेक ।  जनयुद्दकाे उद्गमथलाे पुग्नु हरेक युद्दकर्मीलाई काशी अयाेध्या जस्तै लाग्ने । सांल्दाई पनि यही तीर्थ गर्न चाहन्थे ।
  भीरकाे बास । एक्लाे घर । मक्किई सकेकाे खर अनि उदाङ्गाे ढाेका । बुढीआमा पिंढीमा झाेक्रिएकी थिइन् ।  पारी पाखाबाट कालाे मजेत्राे, छिप्रे घलेक अनि राताे भुईबुट्टे गुन्यूमा चम्पा घाँसकाे भारी घर भित्र्याउँदै थिईन् । पालीकाे घुड्किलाेमा पानासाेनी रेडियाे बेसुरमा जीवन शर्माका जनवादी गीत गाउँदै थियाे ।
       तिम्राे घरकाे छानाे चुहेर । पिंढीमै आहाल छ….।
       तिम्राे घरकाे आँगन भत्केर ।  सारै नै बेहाल छ….।।”
     कतैबाट सानाे आवाज आयाे ।
    “बास मिल्छ कि हजुर ?” सांल्दाई डिलबाटै बाेले ।
     ” काे हाे बाेल्ने ? बुढीआमा कराइन् ।
     ” म हुँ आमा। बास मिल्छ कि भनेकाे ?” सांल्दाई  बाेले ।
   ” नानी तिमी नचिनेकाे मान्छे । लाेग्नेमान्छे नभा घर विरानालाई बास नदिनु भन्छन् । खाेई बुहारी नि आछैने ।” बुढीआमैले बिट मारिन् ।
  ” के हाे र आमा ? चम्पा गाेठकाे डिलबाट बाेलिन् ।
  ” खाेई बा’ काे पराया आ’छन् । बास माग्छन् ।” बुढीआमाले चियाउँदै भनिन् ।
” बस्न भन्नुस आमा । आज सल्यानबाट मांल्दाई नि आउँदैछन्।” चम्पा घाँसकाे भारी बिसाउन गाेठ पुगिन् ।
” आउ बाबु । आज बुहारीका दाई आउँदैछन् । दुई लाेग्नेमान्छे हुनु भयाे । बस्न मिल्छ ।” सांल्लाईले आजकाे रात खाने, बस्ने र गफिने माैका पाए ।
   सांल्दाई बैशाखी टेक्दै माथिल्लाे कांल्लाबाट झरेर आगनकाे ढुंगामा बसे । चम्पाले गाईगाेठकाे  साेतर साेहरसाहर गरि सल्लिपिरल गाेठभरि  छर्किन् । गाईबाच्छा भित्र सारिन् । घाँस हालिन् अनि घाणा लगाईन् र गाेठबाट बाहिरिईन् ।
    माथि ढुंगे पेटीमा विरानाे मान्छे थिए । बुढीआमा सिमी भांच्दै थिईन्। झाेलुंगाेमा एक वर्षे बाबु निशान चलमलाउँदै थिए । भदाैकाे महिना । माथिबाट आधा लेक ढाक्दै कुहिराे तलतल झर्दै थियाे । चिसाे सिरेटाे बाैलिदै थियाे ।
“अभिवादन हजुर ।” चम्पाले हात ठड्याईन् ।
” अभिवादन नानी ।” सांल्दाई अचम्मित पर्दै बाेले ।
” आमा निशान उठ्ला हेर्नु । म पानी ल्याएर आउछु । हजुर घिउ करेला पनि काट्दै अर्नु ।”  चम्पा बाेलिन् ।
    सिस्नेरी धाराकाे पानी । बाटाेभरि सिस्नु र जुका । गिरगिरे सेपिलाे बाटाे । चम्पा काखीमा गाग्री च्यापेर ओरालाे लागिन् । बीस मिनेट जान । तीस मिनेट आउन लाग्ने ।
  ” आमै नमस्कार । चम्पा कां छिन् त आंनी ?” झाेला बिसाउँदै हर्क बुढा बाेले ।
  “आम्मै नि ! आई पुग्नु भाे नानी ?” बुढीआमा अचम्ममा परिन् ।
 ” धारा गाछे नानी । सञ्चै आउनु भाे ? ” आमा बाेलिन् ।
  ” अभिवादन हजुर । चिन्न सकिन त आंनी ।” हर्केले ढाेगे ।
  ” अभिवादन हजुर । म पाहुना हुँ । ” सांल्दाई बाेले ।
  ” दाई ढाेग गरें । किन ढिलाे अर्नु भ त ? ” चम्पाले  रमाउँदै साेधिन् ।
  ” क्यार्नु  नानी । बाटाे र उमेर दुबै उकालाे लागे । त्यै पनि बाटामा कां जाने भनेर सेना पुलिसले साेधी खाेजी गरि राखे । याे देशां हिड्नै ढिलाे । भिड्नै ढिलाे आंनी । ” हर्के दाई बाेले ।
     चेलीलाई माईतीकाे कुकुरै भलाे भन्छन् । चम्पाले घिउकरेला र सिमी पखालिन् । ठेकीबाट ताप्केमा भुटुन हालिन् । छिनमै तिउन पाक्याे । छिनमै धट्टे मकैपिठाेकाे ढिणाे बन्याे । सबै जना सुकुलमा बसे । चम्पाले ढिंणाे पस्किन् । तिउन थपिन् । बुढीआमाले ठेकीकाे बासी माेही घाेप्टे बटुकामा भरिन् । चम्पा निशानलाई दुध चुसाउन अनि ढिणाे चटाउन लागिन् ।  बुढीआमा अगेनाकाे आगाे सेक्न । केहीबेरमै सबैले खाईवरि गफिन शुरु गरे ।
” क्या अर्नि हजुर । जवांईले धेरै दुख अर्नु भ आंनी । हिजाेका दिनमा जनयुद्दमा लाग्नु भ । कमाण्डर समेत हुनु भ । देश र जन्ताका लागि लड्छु। देश र व्यवस्था बदल्छु भन्नुहुन्थाे आंनी । केही त बदलियाे पनि । जवांई कै कारण सेनाले यां ससुरालाई छिन्याे आंनी । घर चलाउनै पराे । टिक्न सक्नु भएन । लाभका बेला विलाप भ । काेई  सेनामा गए । काेेई सम्पत्तिवाला भए । जवांई भने खाडीतिर… ।” हर्के बुढाले पिर पाेखे ।
 ” खास कां बाट आउनु भयाउ हाे  हजुर आंनी  ?” हर्केले काेट्याए ।
” नाैमुलेदेखि हजुर।” सांल्दाईले छाेट्याए ।
” कति दिन लगाउनु भ त आंनी ?” हर्केले जिज्ञासा राखे ।
 ” आज नवाैं रात भाे हजुर ।” सांल्दाई बाेले ।
” आमा कसि छन् त दाई ?” चम्पा बाेलिन् ।
“उसै त हुन आंनी । डांडामाथि कि जुन, कति खेरसम्म हुन ।” हर्के दाई सुस्ताए ।
  “भाउजु, भदाभद‌ैनी  नि ?”
  “सबै सञ्चै छन् । ला, आमा र भाउजुकाे काेशेली।” हर्केले पाेकाे हात पारे । पाेकाे भित्र कसार, जाैंकाे सातु ,सेलराेटी, चुरापाेते, भाेटाे र टिकुली थिए। चम्पा मस्किदै माईती पाेकाे खाेल्दै थिईन् ।
 “अरु केई थेन आंनी । जवांईलाई युद्दमा मनपर्ने सातु । तंलाई सेलराेटी, चुरापाेते र टिकुली अनि बुढीआमालाई कसार र भाञ्जालाई भाेटाे भन्थे ।” हर्केले सबै बेलिबिस्तार लाए ।
    सांल्दाई हेरि रहे । युद्दमा उनले न घर बनाए न त जहान परिवार बचाउन सके । उमेर गयाे । उत्साह गयाे । सेनाले पुरै जहान खल्ड्याएकाे गाँउले खबर उनकाे मनभरि जकेडियाे । उनि भक्कानिए । उनी रुन चाहन्थे तर याे उनलाई युद्दले सिकाएन । उनीसँग अब आधा जाेवन, बैशाखी र युद्द पूर्णताकाे आशाकाे नयाँ बाटाेकाे खाेजी मात्र थियाे ।
” दाई हजुरकाे ज्वांईकाे नाम के हाे ?” कहां कहां लड्नु भाे त ? सांल्दाईले साेधे ।
  ” खै मलाई त थाछैन् आंनी । यै चम्पाले भन्लि।” हर्के तर्किए ।
 ” वहाँ पिली, दाङ् र मंगलसेन लडेकाे कुरा अर्नु हुन्थ्याे हजुर ।” चम्पाले भनिन् ।
 ” मेराे नाउँ  धनवीर हाे । म पनि युद्दकर्मी हुँ हजुर । म पनि तिनै ठाउँ लडेकाे हुँ । हैन् उसाे भा नाम के हाे त वहाँकाे ? ” सांल्दाईले मुख मिठ्याउंदै बाेले । उनलाई लाग्याे म युद्दभुमि घरमै छु । उनकाे मन उज्यालियाे । आफ्नाेपनले छाेयाे ।
  ” याे के नाम भन्लि नानी ! आफ्नै लाेग्नेकाे नाम । उसकाे नाउँ नारदमणि हाे नानी ।”  आमाले सुस्केरा फ्यांक्दै बाेलिन् ।
” ए बा ! नारदमणि थापा ! कमरेड रक्तिम ?” सांल्दाईमा खुशीकाे सीमा रहेन ।
” हजुर चिन्नु हुन्छ र आंनी ?” हर्केले जिज्ञासा राखे ।
 ” हाे हजुर । हामी मिल्ने साथी। संगै लड्याैं त्यी ठाउँहरुमा । दुवैकाे सपना थियाे देश बदल्ने, व्यवस्था बदल्ने । म घाईते भएं । वहाँ घरकाे समस्याले मुग्लान पस्नु भाे ।” बाेल्दाबाेल्दै सांल्दाईले आशु राेक्न सकेनन् ।
 उता चम्पाका आंखामा आंशु  तर्किए । बुढीआमा बाेल्न छाेडिन् । हर्के दाई अलमलमा परे ।
 ” हाे हजुर आंनी कपुरकाेटकाे भेलाबाट चम्पा पनि टाेलीमै हिंडि । खाेई कुन्नि कैले हो जनवादी बिहे गरिम भनेर चिठी पठाथे। एक्कै पाली घर गई । फर्कि हाली । जवांई मुग्लान पसेपछि माईतीघर पसेकी छैने । बुढीमाउकाे स्याहार, घाँसदाउरा, खेतवारी, बालबच्चा यसकै भरमा छन् आंनी । बरु बेलाबेला मै भेट्न आंउछु यता ।” सास लम्ब्याउंदै हर्केले बेलिबिस्तार लाए ।
 ” चम्पा , छाेरालाई फाेन ला त । उस्का साथी आछन् भन्छु।” बुढीआमाले अनुराेध गरिन् ।
चम्पाले फिस्टे माेबाईल निकालिन् । नम्बर छानिन् अनि  डायल गरिन् । केही बेरपछि मात्र फाेन उठ्याे ।
” आमा,  यी लिनु फाेन उठ्याे ।” चम्पाले फाेन दिइन् ।उनीलाई नै ईच्छा थियाे आफ्नाे पतिदेवसँग मनकाे गन्थन खाेल्न । बाेल्न । अनि मांल्दाई र पतिका साथी आकाे कुरा सुनाउन् । तर सबै सामु उनी शर्मिली भईन् ।
 ” हलाे। हलाे । बाबु नारद । तेरा साथी धनविर र  मांईला जेठान आज आउनु भ छ। ” आमाले एक सुरमा बाेलिन् ।
  ” हेलाे। हेलाे। आमा सञ्चै हुनुहुन्छ ?” कतारबाट आवाज आयाे ।
” सब्बै आराम छाैं बाबु । आज तिम्राे मिल्ने साथी आकाेले तिमी भए झैं ला छ बाबु ।” आमा सुंक्सुकाईन् ।
” हेलाे।…….. ।” उताबाट फाेन आईरह्याे । बुढीआमा घुत्रुक्क ढलिन् ।
“आमा ?  के भाे आमा ?  उठ्नुस् ओच्छ्यान लाछु ।” चम्पाले झक्झक्याईन् ।
” आमा ? आमा ? ” बुढीआमाकाे जिउ सुकुलमा पछारियाे ।  सांल्दाईले फाेन उठाए । संयाेगवश स्पिकर ठुलाे भएछ । आवाज ठुलाे आयाे ।
    “हेलाे…। हेलाे..। आमा धैर्य गर्नुस । म तपाईकाे छाेराकाे साथी । झापाकाे केशव पाण्डे । वहाँसहित नाै जना ग्याँस भट्टिमा पर्नु भाे । हामी
 खबर गर्ने तरखरमा थियाैं । राति भकाेले गरेनाैं । अब लास पन्ध्र बीस दिनमा ल्याई पुर्याउछाैं । हामी छाैं  आमा।  कम्पनीमा पहल गर्दैछाै । धैर्य गर्नुस । सबैलाई सम्झाउनुस  आमा…. ।”
    उताकाे आवाज छिनमै कट्याे । सांल्दाई, हर्के र चम्पाले एकैसाथ डाँकाे छाडे । हतासिए अनि सुस्ताए । छाेरासँग बाेल्नै नपाई आमाले छाेडिन् ।
      चकमन्न रात । थवाङ्काे भिरकाे पातलाे बस्ति । झ्यांउकिरिसंगै सबैले डाकाे छाेडेर राेए । युद्दमा नराेएका सांल्दाई पनि खुबै राेए । बुढीआमाले न त काेशेली खान पाईन् न त छाेरा समेत भनेर बाेल्न नै । रुवाबासीमा बाबु निशान थाहै नपाई राेईरह्याे । बाहिर आई गुुंहार मांगे । बिचराे थवाङकाे पुरुषविहिन पातलाे बस्तीबाट काेई आएनन् । डाँडा वरपर कुकुर भुकिरहन्थे । चम्पा, हर्के र सांल्दाईकाे थकित ज्यान, गलस्त खुट्टा र बटारिंदैका आँखाले त्याे रात त्यसै राेएरै बिताए । पुरै रातकाे सिरेटाे पनि राेईरह्याे ।
     रात कट्याे। बिहानी उज्यालियाे । चराहरु चिरबिराए । भाले बासे । एकाएक बिस्तारै वारीपारीका बस्तीबाट महिलाहरु आँगनमा जम्मा भए ।
     गाउँमा कि बुढाबुढी कि बालक मात्र । जवान पुरुष युद्द र खाडीले सकिए । गाउँमा एकजना बाहुन मात्र । लासकाे कर्म, नुहाईधुवाई गरियाे । भुंई चाेख्याईयाे । चम्पाले मजेत्राे, घलेक र गुन्युचाेली फुकालेर सेताे कपडा फेरिन् । हर्के र सांल्दाईले कांध हाले । पछाडि बाहुन र महिला मलामी लस्करै लागे युद्दभुमि थवाङ्काे बांझा पाखैपाखा । तेही ठाउँ जुन ठाउँ सांल्दाई युद्द तीर्थ गर्न आएका थिए । त्यी पाखाहरु जहाँ कुनै बेला जनसेनाका परेडहरु उफ्रिन्थे । उर्लिन्थे। आज पुरुषविहिन त्यी खेतहरु बांझा छन् । मलामी महिला छन् । राेल्पा थवाङ्, जून ठाउँ सांल्दाईकाे युद्द तिर्थ हाे, आज निसासिएकाे छ अनि एक्लिदै ….. ।

प्रतिक्रिया

पढ्न लाग्ने समय : 1 मिनेट

सम्बन्धित समाचार

नेपालबहस ट्रेन्डिङ

लोकप्रिय

नेपाल लाईफमा बीमा गर्न पूर्व हेर्नेपर्ने तथ्य, अर्बौको दावी भुक्तानी हुन बाँकी नेपाल लाईफमा बीमा गर्न पूर्व हेर्नेपर्ने तथ्य, अर्बौको दावी भुक्तानी हुन बाँकी ४ हप्ता पहिले
स्वास्थ्य सामाग्री सप्लाईमा अर्को ओम्नीको जन्म ! विध ल्यावको पीसीआर परीक्षण नै शंकास्पद ? स्वास्थ्य सामाग्री सप्लाईमा अर्को ओम्नीको जन्म ! विध ल्यावको पीसीआर परीक्षण नै शंकास्पद ? २ हप्ता पहिले
आयल निगममा १८ अर्ब झ्वाम पार्ने डरलाग्दो सेटिङ, माफियाहरु सक्रिय आयल निगममा १८ अर्ब झ्वाम पार्ने डरलाग्दो सेटिङ, माफियाहरु सक्रिय २ हप्ता पहिले
पोखरा महानगरपालिकामा करोडौं भ्रष्टाचार, घुस खाने मेयर जिसी, दोष कर्मचारीलाई ! पोखरा महानगरपालिकामा करोडौं भ्रष्टाचार, घुस खाने मेयर जिसी, दोष कर्मचारीलाई ! ३ हप्ता पहिले
सरुवा भएर जाने बेला मृत भेटिए सई ध्रुव रावल सरुवा भएर जाने बेला मृत भेटिए सई ध्रुव रावल ३ दिन पहिले
बजारमा बुलिस संकेत आउँदा, हाईड्रोपावरका शेयरधनीले के कुरामा विशेष ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ ? बजारमा बुलिस संकेत आउँदा, हाईड्रोपावरका शेयरधनीले के कुरामा विशेष ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ ? २ हप्ता पहिले
के बजार प्रतिरोध क्षेत्रमा छ ? के बजार प्रतिरोध क्षेत्रमा छ ? २ हप्ता पहिले
वडाध्यक्ष अधिकारीले घटना गुपचुप पार्न खोजेपछि श्रीमती क्रियाकाजमा बसेर न्याय माग्दै वडाध्यक्ष अधिकारीले घटना गुपचुप पार्न खोजेपछि श्रीमती क्रियाकाजमा बसेर न्याय माग्दै २ हप्ता पहिले